Cena świętego spokoju. Dlaczego ulegamy innym i jak odzyskać sprawczość w relacjach?

Czy zdarzyło Ci się kiedyś powiedzieć „tak”, choć całe Twoje ciało krzyczało „nie”? Jak często wybierasz milczenie w obawie przed reakcją partnera, szefa czy rodzica? W psychologii często nazywamy to szukaniem „świętego spokoju”. Choć doraźnie przynosi on ulgę, w perspektywie długofalowej bywa niezwykle kosztowny.

Jako pedagog i autorka zajmująca się tematyką toksycznych relacji oraz odzyskiwania siebie po przemocy, często obserwuję ten mechanizm. Przyjrzyjmy się mu przez pryzmat literatury i psychologii, by zrozumieć, jak przestać być „liściem na wietrze” i zacząć żyć w zgodzie ze sobą.

Mechanizmy uległości: Dlaczego rezygnujemy z siebie?

W mojej pracy często odwołuję się do literatury, która jak lustro odbija nasze najgłębsze lęki. W powieści Andrzeja Szczypiorskiego „Msza za miasto Arras” mieszkańcy godzą się na terror, bo panicznie boją się chaosu. Podobnie jest w naszym życiu prywatnym. Lęk przed konfliktem jest tak silny, że wolimy oddać kawałek swojej wolności, byle tylko zachować pozory porządku.

Z kolei Yuval Noah Harari w „Homo Deus” ostrzega przed uległością wobec algorytmów i wygody. Robimy coś „dla świętego spokoju”, bo tak jest łatwiej, bo system (lub toksyczna osoba) tego od nas oczekuje. Ale czy zastanawiałeś się kiedyś, co tracisz w zamian?

1. Dysonans poznawczy, czyli oszukiwanie samego siebie

Kiedy robisz coś wbrew sobie, Twój umysł przeżywa napięcie. Aby przetrwać, zaczynasz sobie wmawiać: „To nic takiego”, „On/ona ma rację”, „Zrobiłam to dla dobra dzieci”. To klasyczny mechanizm obronny, który pozwala nam tolerować toksyczne relacje, ale jednocześnie oddala nas od prawdy o nas samych.

2. Dyfuzja odpowiedzialności

Gdy ulegasz grupie lub dominującej jednostce, czujesz mniejszą odpowiedzialność za swoje życie. „Wszyscy tak robią” – myślisz. To pułapka, która usypia Twoją czujność i sprawia, że przestajesz pytać o sens swoich działań.

Jak przestać szukać świętego spokoju i zacząć szukać siebie?

Edukacja, która wspiera, to taka, która daje narzędzia do zmiany. Jeśli czujesz, że utknęłaś w roli ofiary lub osoby wiecznie uległej, zacznij od małych kroków:

Zidentyfikuj swój „krąg wpływu”: Skup się na tym, na co naprawdę masz wpływ. Nie zmienisz agresywnego partnera czy manipulującego szefa, ale masz wpływ na to, czy postawisz im granicę.
Zacznij nazywać emocje: Zamiast mówić „nic się nie stało”, powiedz „czuję złość, gdy tak do mnie mówisz”. To pierwszy krok do asertywności.
Sztuka, która budzi: Sięgaj po literaturę i treści, które zmuszają do myślenia. Poznawanie mechanizmów władzy i uległości pozwala zobaczyć własne życie z innej perspektywy.

Odzyskiwanie sprawczości – Twoja nowa droga

Rezygnacja z „świętego spokoju” na rzecz autentyczności bywa trudna. Może wywołać burzę w relacjach, ale tylko na zgliszczach fałszywego ładu można zbudować prawdziwe poczucie własnej wartości.

Jeśli czujesz, że potrzebujesz wsparcia w tym procesie, zapraszam Cię do zapoznania się z moimi książkami, takimi jak „Dziewczynka skacząca na skakance” czy „Umarłam dla ciebie. Nareszcie”. Znajdziesz w nich historie osób, które miały odwagę przerwać milczenie.

Świadoma edukacja przez sztukę to nie tylko hasło moich wykładów, to misja, którą realizuję na co dzień jako nauczycielka i autorka.

Czy czujesz, że „święty spokój” kosztuje Cię zbyt wiele? Zapraszam do dyskusji w komentarzach lub na konsultacje indywidualne. Razem możemy odnaleźć Twój wewnętrzny kompas.